CỨU VNCB, KHÔNG PHẢI CỨU MỘT NGÂN HÀNG, MÀ LÀ CỨU CẢ THẾ GIỚI

Vẫn còn không ít băn khoăn xung quanh câu chuyện quốc hữu hóa Ngân hàng TMCP Xây dựng (VNCB). ĐTCK đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế có nhiều năm làm việc trong hệ thống ngân hàng Mỹ về vấn đề giải quyết khủng hoảng trong hệ thống ngân hàng.

 Kinh nghiệm của Mỹ giải quyết khủng hoảng trong hệ thống ngân hàng năm 2008 là gì, thưa ông?

Trước tình hình khủng hoảng ngân hàng nghiêm trọng, chính quyền của Tổng thống Mỹ Barack Obama đã trình Quốc hội thông qua gói tài chính 700 tỷ USD (Chương trình giải cứu tài sản xấu -TARP). TARP ra đời dựa trên Đạo luật Ổn định khẩn cấp nền kinh tế (EESA) vào tháng 10/2008. Đạo luật này cho phép Bộ Tài chính Mỹ sử dụng tối đa 700 tỷ USD từ ngân sách liên bang để mua hoặc bảo hiểm những tài sản tài chính có mức độ rủi ro cao của các tổ chức tài chính trong nước.

Có một số người lầm tưởng đó là chương trình quốc hữu hóa ngân hàng của Chính phủ Mỹ, nhưng đây là câu chuyện quốc hữu hóa nửa vời. Bởi lẽ, Chính phủ Mỹ không mua cổ phiếu phổ thông (common shares), mà mua cổ phiếu ưu đãi (preferred shares) do một số ngân hàng phát hành, chỉ với mục đích bơm tiền vào hệ thống ngân hàng để cứu nguy các ngân hàng đang bị mất vốn trầm trọng vì nợ xấu và các tài sản “độc hại” (toxic assets). Chính phủ Mỹ hoàn toàn không có ý đồ đầu tư để quản trị hay quản lý các ngân hàng này. Dĩ nhiên, không phải ngân hàng nào cũng được tham gia chương trình TARP, mà chỉ những ngân hàng có khả năng phục hồi và còn thanh khoản mới được Chính phủ Mỹ cứu vớt.

Thật ra, Ngân hàng Trung ương Mỹ không đứng ra mua các cổ phiếu ưu đãi, mà Bộ Tài chính Mỹ tiến hành mua và như đã nói, không phải với ý định quản trị và quản lý ngân hàng, mà chỉ nhằm mục đích bơm vốn để các ngân hàng có sức hoạt động. Đây không phải là hình thức quốc hữu hóa theo đúng định nghĩa. Theo đúng định nghĩa, quốc hữu hóa là hình thức Chính phủ mua toàn bộ ngân hàng và quản trị luôn ngân hàng.

Ưu điểm và nhược điểm của hình thức bơm vốn đó là gì?

Với các ngân hàng, vốn là yếu tố quan trọng nhất và như chúng ta đã biết, các Hiệp ước Basel I, II và III đều xoay quanh câu chuyện vốn chủ sở hữu. Vốn chủ sở hữu thực phải đủ để bảo đảm an toàn cho hoạt động nên việc Chính phủ Mỹ bơm vốn cho các ngân hàng để bảo đảm tỷ lệ an toàn vốn (CAR) là điều cần thiết.

Tất nhiên, song song với đó, bất lợi của việc này là hao tổn trước mắt về chi phí của ngân sách, vì đây là số tiền rất lớn, ngân sách phải bỏ ra để đầu tư vào ngân hàng.

Nhưng cuối cùng, chương trình TARP rất thành công, cùng với việc kinh tế Mỹ phục hồi, thị trường bất động sản khởi sắc, hoạt động ngân hàng phát triển trở lại, nhiều ngân hàng có lợi nhuận nên mua lại cổ phiếu ưu đãi của Chính phủ với giá cao và Chính phủ Mỹ có thêm tiền cho ngân sách từ chương trình này. Nếu không có chương trình TARP, hệ thống ngân hàng Mỹ sẽ không qua nổi giai đoạn khủng hoảng năm 2008.

Bài học kinh nghiệm gì rút ra là gì, thưa ông?

Điều chúng ta học hỏi được trong trường hợp của Mỹ năm 2008 là chỉ có những ngân hàng đạt được tiêu chí, có khả năng phục hồi và còn thanh khoản mới được cứu. Các ngân hàng yếu kém còn lại, Chính phủ Mỹ để cho phá sản. Thực tế cho thấy, trong trường hợp khẩn cấp khi khủng hoảng xảy ra, Chính phủ bỏ tiền vào quốc hữu hóa ngân hàng bằng hình thức này hay hình thức khác là cần thiết.

Chính phủ có thể thiệt hại ngân sách trong giai đoạn đầu còn hơn là để người gửi tiền chịu thiệt hại, vì tại bất cứ quốc gia nào thì Quỹ bảo hiểm tiền gửi quốc gia cũng chỉ bồi thường cho một số khách hàng gửi tiền tại ngân hàng dưới những giới hạn nhất định và phần còn lại của khách hàng gửi tiền có thể mất trắng. Ổn định hệ thống ngân hàng, nền tài chính là ổn định xã hội, nếu không thì thiệt hại sẽ vô cùng lớn.
                                                               Nguồn: tinnhanhchungkhoan.vn
                                                                               Nguyễn Linh (Chuyên môn)

Read more…

   Kịch bản nào được đặt ra cho kế hoạch M&A của ngân                                               hàng trong năm 2015?

Vấn đề mua bán - sáp nhập (M&A), xử lý ngân hàng yếu kém, nợ xấu cao, cổ tức bèo bọt… được dự báo sẽ là những điểm “nóng” tại mùa Đại đại cổ đông (ĐHCĐ) ngân hàng năm 2015. Nhất là nhóm “6-8 ngân hàng” rơi vào diện yếu kém, có nguy cơ bị Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mua lại với giá 0 đồng.

Theo tổng hợp của Thời báo Kinh Doanh, hiện đã có 10 ngân hàng công bố lịch tổ chức ĐHCĐ thường niên năm 2015, chốt danh sách cổ đông và dự kiến thời gian diễn ra trong tháng 3 và 4. Riêng trong tháng 3 này, 3 ngân hàng đầu tiên mở màn ĐHCĐ là NamABank (ngày 27/3), LienvietpostBank (ngày 28/3), ngân hàng Quốc Tế - VIB (ngày 27/3).

Sẽ định đoạt số phận

Một số ngân hàng lớn khác hiện đã có thông báo chốt danh sách cổ đông để tổ chức ĐHCĐ vào tháng 4, như: VietinBank (ngày 14/4), BIDV (ngày 17/4), Sacombank (ngày 21/4), Eximbank (ngày 22/4), Vietcombank (ngày 24/4).

Ngân hàng Á Châu (ACB) cũng sớm chuẩn bị các thủ tục triệu tập ĐHCĐ năm nay từ trước Tết, nhưng hiện vẫn chưa chốt lịch cụ thể. Ngân hàng Quốc Dân (tên cũ là Navibank) cũng vừa thông báo chốt danh sách cổ đông, dự kiến tổ chức ĐHCĐ trong tháng 4/2015.

Hiện, vẫn còn hơn 20 ngân hàng nữa chưa có lịch ĐHCĐ, như: DongABank, PGBank, SHB, TPBank, Maritime Bank, Mekongbank, BaovietBank, GPbank, OceanBank, SouthernBank… Trong số này, một vài nhà băng vừa có biến cố lớn về lãnh đạo, hay làm ăn kém hiệu quả, nợ xấu lớn, âm vốn đã vào diện “bị kiểm soát đặc biệt bởi NHNN.

Một vấn đề “nóng” tại ĐHCĐ năm nay là chuyện các ngân hàng có bị sáp nhập không, sáp nhập vào ngân hàng nào?

Đến thời điểm này, đã lộ diện thêm các “cặp đôi” có khả năng sáp nhập, như Vietcombank - Saigonbank, Eximbank - NamABank, DongABank - ABBank, Vietinbank - PGbank... Nhưng, cũng mới chỉ dừng ở mức độ “đang tìm hiểu nhau” và chưa được NHNN chấp thuận về chủ trương. Có 2 kịch bản được đặt ra trong kế hoạch M&A của ngân hàng trong năm 2015.

Kịch bản thứ 1: nếu các “cặp đôi” ngân hàng này sáp nhập, HĐQT ngân hàng sẽ phải trình xin ý kiến cổ đông tại kỳ họp này chấp thuận chủ trương sáp nhập. Còn nhớ, tại kỳ ĐHCĐ năm 2014, một số ngân hàng chỉ xin chấp thuận chủ trương “sáp nhập với một ngân hàng khác” và ủy quyền cho HĐQT tiến hành tìm kiếm, lựa chọn, thực hiện các thủ tục pháp lý… Danh tính đối tác sáp nhập đã không được tiết lộ, dù nhiều cổ đông thắc mắc, đề nghị công bố thông tin cụ thể để xem xét, cân nhắc.

Kịch bản thứ 2, khi triệu tập ĐHCĐ, HĐQT ngân hàng công bố về nội dung xin chủ trương sáp nhập, nhưng đến phút cuối, lại cắt bỏ nội dung này trong chương trình. Các cổ đông được một phen “thấp thỏm” !

Cũng có ngân hàng chọn cách tổ chức ĐHCĐ bất thường theo hình thức lấy ý kiến bằng văn bản về việc sáp nhập, như trường hợp Ngân hàng SHB – xin sáp nhập Công ty tài chính Vinaconex – Viettel. Với hình thức này, các cổ đông gần như không có cơ hội chất vấn ban lãnh đạo về kế hoạch sáp nhập, tỷ lệ hoán đổi cổ phiếu, xử lý nhân sự, nợ xấu… Đặc biệt, khi tiến hành sáp nhập sẽ phải hủy niêm yết cổ phiếu và thời điểm niêm yết trở lại ra sao, liên quan đến lợi ích cổ đông thiểu số… là những vấn đề quan trọng không thể “cắt nghĩa” chỉ trên văn bản.

Và nguy cơ “mua 0 đồng”

Sự kiện Ngân hàng Xây dựng – VNCB bị NHNN mua lại với giá 0 đồng, chuyển sang mô hình ngân hàng 100% vốn nhà nước cũng là kịch bản thứ 3 có thể được định đoạt trong hoặc sau ĐHCĐ năm nay.

Trước đó, Thống đốc Nguyễn Văn Bình cho biết, sẽ tiếp tục xử lý ngân hàng yếu kém theo hướng như đã làm với VNCB, mà có thể “6-8 ngân hàng” đã vào tầm ngắm của NHNN.

Một cổ đông của ngân hàng nhỏ, đang trong diện “bị kiểm soát đặc biệt” cho hay, họ vẫn đang nghe ngóng tình hình, chưa rõ số phận của ngân hàng và người lao động như thế nào nếu bị mua lại 0 đồng. Bị cắt giảm lương, điều chuyển vị trí công tác, sa thải người lao động sẽ gây ra những xáo trộn lớn trong ngân hàng.

Với thông điệp rõ ràng của Thống đốc, kỳ ĐHCĐ năm nay được dự đoán sẽ có thêm một vài ngân hàng xin cổ đông chấp thuận chủ trương sáp nhập. Thực tế, các chủ ngân hàng khó chấp nhận việc bị sáp nhập nếu không có “sự cố” trầm trọng xảy ra. Việc xử lý “6-8 ngân hàng” theo cách NHNN mua lại cũng là một biện pháp mạnh tay để nhanh chóng đạt mục tiêu giảm số lượng ngân hàng xuống còn 20 tổ chức.

Ngoài hoạt động M&A, các cổ đông cũng chất vấn nhiều nhất là kết quả kinh doanh, lợi nhuận, tỷ lệ cổ tức, sử dụng vốn đầu tư, xử lý nợ xấu cao… Nhìn chung, sau hơn 3 năm tái cơ cấu, nhiều ngân hàng đã có thay đổi tích cực, cải thiện ở một số chỉ tiêu tài chính. Đơn cử, ĐHCĐ năm 2014 của Ngân hàng ACB đã đặt ra mục tiêu tăng trưởng khá cao, từ 13-14% với tổng tài sản, tiền gửi, tín dụng… Nhưng kết quả đạt được thấp hơn mục tiêu. Riêng lợi nhuận trước thuế tăng mạnh tới 14,7%, đạt 1.215 tỷ đồng, tỷ lệ nợ xấu giảm về 2,2% dư nợ. Do đó, tỷ lệ cổ tức dự kiến 7-8% là khả thi.

Song vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết triệt để như nợ xấu và nợ mất vốn tăng mạnh, mua bán nợ chéo, vi phạm cho vay và đầu tư trái phiếu. Sở hữu vượt giới hạn của chủ nhà băng gần đây mới được cải thiện nhờ hoạt động tăng vốn điều lệ, hoặc chuyển nhượng cổ phần, cổ phiếu để giảm tỷ lệ sở hữu.

Nguồn: http://kinhdoanhnet.vn
                                                                                      Hằng ( Chuyên môn )

Read more…