Home Home » Chuyên môn » THÂU TÓM CỔ PHIẾU NGÂN HÀNG

THÂU TÓM CỔ PHIẾU NGÂN HÀNG

Wednesday, June 4, 2014
1.      Giới thiệu chung:
    Trên thị trường tài chính, cổ phiếu là một công cụ tài chính không thể thiếu với một doanh nghiệp vì nó mang lại nguồn vốn sở hữu và tiềm lực tài chính cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Ngay với với các ngân hàng cũng vậy, dù là tổ chức điều hòa nguồn vốn trong nền kinh tế nhưng các ngân hàng vẫn phải đi thu hút vốn chủ bằng việc niêm yết trên thị trường chứng khoán để mở rộng kinh doanh và phát triển. Thế nhưng đây cũng là một công cụ đầy rủi ro với các ngân hàng khi mà tình trạng thâu tóm cổ phiếu đang diễn ra dưới sự quản lý không chặt chẽ của luật pháp và sự mất cảnh giác từ các ngân hàng.
     Việc thâu tóm cổ phiếu ngân hàng là việc các cá nhân tổ chức hoặc nhóm người tìm mọi cách để thu hút luồng cổ phiếu ngân hàng về phía mình, sau đó trở thành thành viên trong Hội động quản trị và có khả năng chi phối hoạt động của ngân hàng.
2.      Thực trạng:
     Do pháp luật quy định cá nhân nắm giữ cổ phiếu tại một NH không quá 5%, cá nhân và người liên quan không quá 20%, tổ chức sở hữu không quá 11%… Trong khi mọi quyết định được đưa ra bởi HĐQT của một ngân hàng chỉ được đồng ý khi được sự ủng hộ của các cổ đông có tổng số cổ phiếu nắm giữ trên 50%. Như vậy thì làm thế nào mà cổ phiếu của ngân hàng có thể bị thâu tóm?
      Đó là do sự không chặt chẽ của pháp luật cũng như khả năng kiểm soát của các cơ quan quản lý, các cá nhân hoặc tổ chức thường thuê người đứng tên để mua cổ phiếu ngân hàng làm tăng tỷ lệ nắm giữ của mình, và khi cần đưa ra quyết định trước HĐQT, các cổ phiểu mượn danh đó sẽ ủng hộ cho họ giúp cho họ có thể chi phối hoạt động của các ngân hàng đó.
     Thống đốc Ngân hàng (NH) Nhà nước Nguyễn Văn Bình cho biết NH Nhà nước sẽ tăng cường xác minh nguồn tiền của các cổ đông và người có liên quan khi mua cổ phiếu NH thông qua các hồ sơ chứng minh năng lực tài chính và quan hệ vay vốn tại các NH. “Nhà đầu tư mua cổ phiếu NH bằng tiền của người khác (tiền ảo) là không ổn” - Thống đốc Bình khẳng định.
     Tuy nhiên trên thực tế Báo cáo tình hình quản trị năm 2013 của một số NH cho thấy có khá nhiều thành viên HĐQT không nắm giữ cổ phiếu, thậm chí cả chủ tịch hoặc phó chủ tịch HĐQT và người liên quan nắm giữ tỉ lệ cổ phần rất ít. Đơn cử, tại NH Sài Gòn – Hà Nội (SHB), gia đình ông Đỗ Quang Hiển, Chủ tịch HĐQT SHB và các tổ chức liên quan sở hữu khoảng 15% cổ phiếu. Còn tại NH Sài Gòn Thương tín (Sacombank), ông Trầm Bê, Phó chủ tịch HĐQT Sacombank và người nhà nắm giữ 6,7% cổ phiếu. Tại NH Phương Nam (Southernbank), gia đình ông Trầm Bê cũng sở hữu trên 20% cổ phiếu, đồng thời một thành viên HĐQT sở hữu 5,2% cổ phiếu.
3.      Thương vụ thâu tóm cổ phiếu lớn của ngành ngân hàng:
      Đầu tiên, chúng ta hãy nhìn lại thương vụ đình đám cách đây 2 năm là thương vụ Exim Bank thâu tóm Sacombank.
      Từ tháng 7/2011, thị trường liên tục đưa ra những đồn đoán xung quanh việc Ngân hàng cổ phần Sacombank (STB) bị một nhóm nhà đầu tư nội thâu tóm. Sự việc ngày càng nóng hơn khi các nhóm cổ đông liên tục đưa ra phát biểu xung quanh việc thay đổi ban lãnh đạo ngân hàng trước thềm đại hội cổ đông (ĐHCĐ). Một cuộc rượt đuổi tranh giành quyền kiểm soát đã diễn ra giữa 2 bên: thâu tóm và phòng thủ.
      Trong khi trên thị trường, các cổ đông lớn nhất của Sacombank đồng loạt bán tháo cổ phiếu trên thị trường, như Dragon Capital chính thức bán toàn bộ 6,66% vốn tại Sacombank, với 61 triệu cổ phiếu sau 10 năm nắm giữ, người ta đã nghi ngờ về những đối tượng nặc danh đang thu gom cổ phiếu của ngân hàng này.
      Ngược lại, với Sacombank, họ bất ngờ đăng ký mua vào lượng cổ phiếu quỹ kỷ lục là 100 triệu đơn vị nhắm ngăn chặn việc bị thôn tính. Nếu tính theo giá tại thời điểm đó, STB sẽ phải chi hơn 1.300 tỷ đồng, đồng thời họ khẳng định rằng cho tới thời điểm chốt danh sách cổ đông vào tháng 8/2011, không có ai nắm giữ tới 30% cổ phần của Sacombank.
      Tuy nhiên bất ngờ đến tháng 1/2012, hai cổ đông lớn khác của STB là REE, ANZ đã thoái sạch vốn khỏi Sacombank. Thay vào đó, Ngân hàng Xuất Nhập khẩu Eximbank (EIB) đột nhiên trở thành cổ đông lớn với lượng nắm giữ là 9,73%, trong đó phần lớn là được chuyển nhượng từ ANZ. Đồng thời Trong thông báo của mình, Eximbank cho biết họ đã có ủy quyền bằng văn bản đại diện cho nhóm cổ đông đa số (trên 51% cổ phần biểu quyết), yêu cầu bầu lại toàn bộ ban lãnh đạo của Sacombank. Và sau đó Sacombank được sáp nhập vào với Eximbank.
     Đây là một thương vụ thâu tóm rất bất ngờ và là một đòn đau chí mạng đối với Sacombank.
      Và tưởng như việc thâu tóm cổ phiếu dẫn tới thâu tóm ngân hàng chỉ diễn ra giữa những con cá lớn nuốt cá bé. Thế nhưng khó ai có thể ngờ tới điều ngược lại. Đó là một thương vụ khác khi ngân hàng Sacombank còn bị chính con cá bé hơn nuốt mất, đó là ngân hàng Phương Nam.
      Ngân hàng Phuương Nam (Southern Bank) chỉ là một ngân hàng nhỏ với quy mô hoạt động ở tầm địa phương, nợ xấu thì rất lớn và tình hình hoạt động kinh doanh không tốt, sẽ chẳng dễ gì để một NHTM có uy tín, có sự phát triển ổn định như Sacombank chấp thuận sáp nhập. Thế nhưng nó đã diễn ra như là kết quả của cả một quá trình chuẩn bị lâu dài của những ông trùm tài tài chính ngân hàng.
      Sau thương vụ Eximbank “nuốt” mất Sacombank trên, giới đầu tư trên thị trường lập tức hình dung ra viễn cảnh cơ cấu Hội đồng Quản trị của Sacombank sau đó sẽ có sự hiện diện số đông đại diện đến từ Eximbank. Tuy nhiên, thực tế đã không diễn ra như vậy, NH Phương Nam (Southernbank) bỗng thế chỗ “nhạc trưởng” của Eximbank trong cuộc lật đổ ngoạn mục này với với sự góp mặt của 4/8 thành viên mới trong Hội đồng Quản trị của Sacombank được bầu vào cuối tháng 5/2012.
       Điều này đã dấy lên nghi ngờ về một đại gia thực sự đứng đằng sau Eximbank và Southernbank, đó là ông Trầm Bê - một đại gia kín tiếng nhưng lại có uy không nhỏ trên thị trường tài chính, người mà theo một số thông tin gia đình ông hiện đang nắm giữ đến hơn 20% cổ phần của Southernbank, lẽ ra điều này là vi phạm Luật Tổ chức tín dụng (cổ đông và người có liên quan của cổ đông đó không được sở hữu vượt quá 20% vốn điều lệ của một tổ chức tín dụng – PV) thế nhưng không thấy cơ quan chức năng can thiệp do sự lách luật thâu tóm cổ phiếu. Trong khi đó, báo cáo quản trị 2013 của Sacombank cho thấy, gia đình ông Trầm Bê cũng nắm nhiều cổ phần nhất trong số các thành viên HĐQT ngân hàng này với 6.8 %
      Và điều tất yếu khi những thế lực bên ngoài nắm được quyền chi phối Sacombank, họ đã sử dụng nó như một công cụ để thực hiện những mục đích của mình. Ngay sau đó Sacombank đã đưa ra quyết định sáp nhập Southernbank vào mình, đây như một sự cứu thoát cho Southernbank trong tình hình hiện tại, thậm chí là nguy cơ sụp đổ, và các ông trùm đã đạt được mục đích của mình.
      Còn với Sacombank, nhiều chuyên gia nói họ đã bị “bầm dập”, hết bị thâu tóm lại bị ép sáp nhập, tất cả là do những âm mưu thâu tóm cổ phiếu ngân hàng rất tinh vi.
4.      Thâu tóm cổ phiếu ngân hàng lợi hay hại?
      Thâu tóm cổ phiếu ngân hàng có ảnh hưởng lớn hơn so với thâu tóm các doanh nghiệp khác vì theo các chuyên gia kinh tế, điểm khác biệt giữa NH với các DN khác là ngoài vốn góp của cổ đông, NH huy động vốn (vay vốn từ dân cư) bằng uy tín của mình là chủ yếu. Nếu các ông chủ chi phối hoạt động và làm thiệt hại NH đồng nghĩa với thiệt hại tài sản của khách hàng. Vì thế, việc quản lý NH không để các ông chủ NH toàn quyền quyết định
      Xét ở phương diện vi mô, thâu tóm cổ phiếu ngân hàng mang lại lợi ích cho một số nhóm đối tượng, và ngược lại gây tổn hại cho một số đối tượng khác. Nhưng trên toàn thể ở tầm vi mô nó gây ra tình trạng “chạy đua tài chính”, cũng giống như chạy đua vũ trang, làm cho các bên liên quan hao tốn nguồn lực và phân tâm sang một chiến trường khác, khi đó các ngân hàng sẽ không thể thực hiện tốt được nhiệm vụ chính của mình trong nền kinh tế.
      Đồng thời nó làm ảnh hưởng đến qua trình thanh lọc tự nhiên của hệ thống ngân hàng. Như ở ví dụ trên, một ngân hàng hoạt động tốt như Sacombank thì bị thôn tính, còn một ngân hàng yếu kém như SouthernBank thì lại thoát khỏi nguy cơ sụp đổ và hưởng lợi từ việc nắm giữ và chia sẻ nguồn lực với ngân hàng khác
5.      Làm thế nào để giảm thiểu tình trạng thâu tóm cổ phiếu ngân hàng?
      Để hạn chế tình trạng đứng tên hộ cổ phiếu, chi phối hoạt động từ các ông chủ, NH Nhà nước cần giới hạn tỉ lệ cho vay liên quan đến chứng khoán, bao gồm: vay tiền mua cổ phiếu, vay tiền NH thế chấp bằng cổ phiếu, bảo lãnh cho người khác vay tiền bằng cổ phiếu... Mặt khác, nhà nước nên quy định thành viên HĐQT độc lập là người của NH Nhà nước hoặc do Công đoàn cơ sở giới thiệu nhằm hạn chế tình trạng nhóm cổ đông sở hữu 10% cổ phiếu được ông chủ NH thuê đứng tên giới thiệu người nhà vào thành viên HĐQT, tạo ưu thế áp đảo trong hoạt động của HĐQT

      Cùng với đó, quan trọng hơn là sự quản lý chặt chẽ của các cơ quan nhà nước cùng với việc các ngân hàng thương mại phải đề cao cảnh giác của mình trước những vấn đề nhạy cảm và đầy rủi ro của thị trường tài chính.
Chia sẻ bài viết
Bài liên quan

Comments[ 0 ]


Post a Comment