Home Home » Chuyên môn » Hoạt động đi vay ở NHTM

Hoạt động đi vay ở NHTM

Friday, March 14, 2014

Trong thực tế không phải lúc nào Ngân hàng thương mại cũng có đủ nguồn vốn để thực hiện các hoạt động của mình và việc không đảm bảo được một lượng tiền để thực hiện các nghiệp vụ trong các trường hợp cấp bách sẽ có ảnh hưởng rất lớn không chỉ đến của riêng ngân hàng thương mại đó mà còn đến toàn bộ hệ thống theo hiệu ứng Domino. Vì vậy, với vai trò điều tiết, là người cho vay cuối cùng trong hệ thống, ngân hàng trung ương sẽ cho các ngân hàng thương mại vay nhưng khi nào thì nên cho vay, cho vay bao nhiêu, ngân hàng thương mại cần đáp ứng yêu cầu gì thì cần được cân nhắc rất kỹ lưỡng. Bài viết xin đề cập sơ lược những vấn đề này trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam.

Hình thức cho vay chủ yếu của ngân hàng trung ương đối với ngân hàng thương mại là tái cấp vốn. Khi cấp một khoản tín dụng cho NHTM, NHTW đã đưa một lượng tiền vào trong lưu thông, đồng thời tạo cho NHTM bút tệ cũng như khai thông được năng lực thanh toán cho họ. Tùy từng quốc gia mà công cụ này phát triển khác nhau, đối với các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển, tái cấp vốn được thực hiện dưới hình thức tái chiết khấu. Trong hoạt động tái chiết khấu, ngân hàng trung ương thực hiện mua lại các giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành ra theo một tỷ lệ lãi suất nhất định. Thông thường, NHNN chỉ tái chiết khấu cho những thương phiếu có thời gian đáo hạn ngắn, khả năng trả nợ cao tức là những thương phiếu có chất lượng tốt, đảm bảo được mục tiêu, chính sách mà NHNN đã đề ra. Trong điều kiện chưa có thương phiếu, NHNN sẽ cho NHTM vay dưới hình thức tái cấp vốn theo hạn mức tín dụng, mức lãi suất nhất định (thường rất cao).

Vào thời điểm tháng 8 năm 2012, thị trường tài chính đã một phen chao đảo bởi sự kiện bầu Kiên bị bắt, ngân hàng ACB bị khách hàng rút tiền ồ ạt do niềm tin lúc này là không còn. Ngân hàng trung ương lúc này đã “ra tay” cứu một trong những ngân hàng thương mại ngoài quốc doanh lớn nhất Việt Nam bằng cách cho vay vốn với lãi suất thấp. Vậy có phái NHTM lúc nào có nhu cầu cũng có thể đến vay Ngân hàng trung ương không? Câu trả lời là không. Trên thực tế, NHTM khi thiếu hụt dự trữ về vốn thường đi vay trên thị trường liên ngân hàng, các tổ chức tín dụng, vay trên thị trường vốn (bằng phát hành giấy nợ), dịch vụ ủy thác… và sự lựa chọn cuối cùng mới là ngân hàng trung ương. Ngân hàng trung ương luôn đặt ra những yêu cầu ngặt nghèo đối với khoản tiền vay này chẳng hạn như mục đích của khoản vay, thực trạng hoạt động của NHTM như thế nào…, đặc biệt NHTM sẽ phải chịu kiểm soát trong quá trình thực hiện các nghiệp vụ một cách chặt chẽ hoặc sự điều tra về hiệu quả hoạt động kinh doanh, đây có lẽ là điều mà các ngân hàng lo ngại nhất. Có thể các khoản tiền phạt không đáng ngại đối với các ngân hàng nhưng quan trọng hơn là: danh tiếng – yếu tố quyết định đến hoạt động kinh doanh, khi mà ngân hàng trung ương công bố danh sách xếp hạng chất lượng ngân hàng, thông báo những ngân hàng không đạt đủ tiêu chuẩn, bị phạt… Như vậy, có thể thấy trên thực tế NHTM cũng không mặn mà lắm với việc đi vay tại ngân hàng trung ương khi chưa sử dụng hết các giải pháp vay vốn còn lại.

Về phía Ngân hàng trung ương, ngân hàng cũng không sẵn lòng và thường xuyên thực hiện vai trò là người cho vay cuối cùng bởi những ảnh hưởng sâu sắc do hành động nhỏ này.

Thứ nhất, khi NHTW cho các NHTM vay đồng nghĩa với việc đang bơm một lượng tiền tệ vào tron lưu thông. Nếu ở vào thời điểm không hợp lý, nó rất có thể gây ra những hiện tượng như lạm phát, bất ổn lãi suất… Theo nhận định của nhiều chuyên gia, NHTW khó có thể kiểm soát cung ứng tiền tệ trong nền kinh tế khi sử dụng công cụ này do không nắm được chắc chắn NHTM có thực hiện cho vay hay không…để có hướng điều chỉnh phù hợp.

Thứ hai, đôi khi nhu cầu rút tiền ồ ạt chỉ là ảo do thông tin sai lệch trên thị trường nên NHTW không muốn thực hiện cho vay chỉ để xóa sự bất ổn trong ngắn hạn này.

Thứ ba, việc NHTW cho các NHTM vay có thể khiến “sức ì” trong hệ thống ngân hàng tăng cao. Các ngân hàng không tích cực thay đổi phương hướng, chiến lược kinh doanh, cải tiến công nghệ, kỹ thuật… để thu hút khách hàng mà luôn dựa vào NHTW để bù đắp thiếu hụt cho mình. Có thể nhận thấy, một nền kinh tế khó phát triển mạnh mẽ nếu Nhà nước luôn can thiệp quá sâu vào các lĩnh vực đời sống. Những điều này sẽ gây hệ quả rất lớn không chỉ cho riêng ngành ngân hàng mà còn cho toàn bộ hệ thống nền kinh tế...

Thứ tư, hoạt động cho vay của NHTW cho NHTM có thể khiến các chính sách khác của NHTW bị ảnh hưởng nặng nề. Chẳng hạn như khi nền kinh tế đang trong giai đoạn lạm phát tăng cao, NHTW đã thực hiện các chính sách về lãi suất, dự trữ… để kiềm chế đà tăng này nhưng khi tái cấp vốn cho hệ thống NHTM thì rất khó tính toán về những tác động của nó, đồng thời sẽ gần như vô hiệu hóa các công cụ tài chính mà NHTW đã sử dụng.

Như vậy, những ảnh hưởng của khoản tiền vay của NHTM tại NHTW là rất lớn đối với nền kinh tế, vì thế, NHTW luôn cân nhắc rất kỹ lưỡng trước quyết định cho vay của mình. Đối với NHTM, các ngân hàng cũng không mong muốn tìm đến “người cứu cánh đặc biệt” này của mình khi không cần thiết. Và để có một “sức khỏe” tốt nhất, NHTM cần luôn luôn trong thế chủ động, thực hiện các biện pháp, chính sách phù hợp để tăng hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình.
Thu Trần
(Nguyên Trưởng Ban Chuyên môn)


Chia sẻ bài viết
Bài liên quan

2 comments: